خانه تاریخی «امینلشکر» یکی از بناهای ارزشمند دوره قاجار در تهران، طی روزهای اخیر با اقدام ناگهانی تخریب شد؛ اتفاقی که بار دیگر نگرانیها درباره وضعیت حفاظت از میراث تاریخی پایتخت را بهشدت افزایش داد. این خانه که در محدوده بافت تاریخی عودلاجان قرار داشت، سالها بهعنوان یکی از نمونههای شاخص معماری قاجاری شناخته میشد و در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده بود.
این بنا متعلق به «امینلشکر»، از رجال بانفوذ دوره قاجار بود که در ساختار اداری و اقتصادی آن دوره نقش مهمی داشت. خانه او نهتنها یک ساختمان مسکونی، بلکه بخشی از هویت تاریخی تهران بهشمار میرفت؛ بنایی که با عناصر معماری اصیل، حیاط مرکزی، فضاهای اندرونی و بیرونی و جزئیات سازهای ارزشمند، تصویری روشن از سبک زندگی شهری در تهران قدیم ارائه میداد.
با وجود ثبت ملی این خانه، سالها بیتوجهی، نبود برنامه مرمتی مشخص و اختلافات مالکیتی باعث شد بنا بهتدریج دچار فرسودگی شود. در این مدت، هشدارهای متعددی از سوی فعالان میراث فرهنگی درباره خطر تخریب این خانه مطرح شده بود، اما هیچ اقدام مؤثر و پایداری برای حفاظت از آن انجام نشد. همین بیتوجهی زمینهساز تخریب بخشی از بنا در روزهای اخیر شد.
عملیات تخریب در شرایطی آغاز شد که خانه امینلشکر همچنان در فهرست آثار ملی قرار داشت و هرگونه دخل و تصرف در آن نیازمند مجوزهای قانونی و نظارت تخصصی بود. انتشار تصاویر و ویدئوهای تخریب، واکنشهای گستردهای را در میان کارشناسان، فعالان حوزه میراث فرهنگی و شهروندان به دنبال داشت. بسیاری این اقدام را نمونهای دیگر از روند نگرانکننده نابودی تدریجی بافت تاریخی تهران دانستند.
پس از بالا گرفتن واکنشها، اعلام شد که عملیات تخریب متوقف شده و موضوع در دست بررسی و پیگیری قرار گرفته است. با این حال، بخشهایی از این بنای ارزشمند آسیب جدی دیده و نگرانیها درباره امکان احیای کامل آن همچنان پابرجاست. کارشناسان معتقدند حتی توقف تخریب نیز نمیتواند خسارت واردشده به اصالت تاریخی بنا را بهطور کامل جبران کند.
ماجرای خانه امینلشکر بار دیگر این پرسش اساسی را مطرح کرده است که چرا آثار ثبتشده ملی، علیرغم قوانین موجود، همچنان در معرض تخریب قرار دارند. نبود هماهنگی میان نهادهای مسئول، ضعف نظارت مستمر، مشکلات مالکیتی و اولویتدادن به منافع کوتاهمدت شهری، از جمله عواملی هستند که میراث تاریخی تهران را با تهدیدی جدی مواجه کردهاند.
تخریب این خانه تاریخی، تنها از بین رفتن یک ساختمان نیست؛ بلکه حذف بخشی از حافظه جمعی شهر تهران است. بافتهای تاریخی زمانی معنا پیدا میکنند که بناهای شاخص آنها حفظ و احیا شوند، نه اینکه یکییکی از نقشه شهر حذف شوند. اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، بسیاری از نشانههای هویت تاریخی تهران در سکوت از میان خواهند رفت.
خانه امینلشکر اکنون به نمادی از وضعیت بحرانی میراث شهری تبدیل شده است؛ نمادی که یادآور ضرورت بازنگری جدی در سیاستهای حفاظت، مرمت و مدیریت بناهای تاریخی است. حفاظت از این آثار، نه یک انتخاب، بلکه یک مسئولیت فرهنگی و تاریخی در برابر نسلهای آینده بهشمار میرود.
بهترین رستورانهای حسن آباد تهران
بهترین رستورانهای بازار تهران
